Hoe de ramp Volendam veranderde
Heeft de ramp Volendam veranderd? Voor het antwoord op die vraag moet je zoeken bij de peilers van de samenleving van het dorp: sport, geloof, muziek en bestuur. Reacties van de burgemeester, de pastoor, de voorzitter van de voetbalclub en de jongerenwerkster die jonge bands begeleidt.
Henk Kras is voorzitter van FC Volendam, de profvoetbalclub van het dorp. Ook is hij met zijn recyclingbedrijf sponsor van de plaatselijke handbalvereniging.
„Na de ramp proefde je overal in het land betrokkenheid bij het dorp. Ongelooflijk. Zo kreeg ons voetbalteam een compleet trainingskamp in Spanje aangeboden. Ook de onderlinge band in het dorp werd heel sterk. Vanuit het gegroeide zelfvertrouwen gingen jonge sporters op zoek naar nieuw perspectief. Het leek alsof heel Volendam er na de brand op was gericht om er sterker uit te komen. De promotie van onze FC in 2003 leek wel een feest van bevrijding. Alsof iedereen het gebruikte om de ramp van zich af te schudden.”„Bij de handballers beleefden we ook zo’n moment. De brand had veel jonge handballers beschadigd. Toen ons team in 2006 Nederlands kampioen werd, vierden ze dat als overwinning op het verdriet. Nu merk ik dat Volendam afstand probeert te nemen van de ramp. Het dorp heeft de draad weer opgepakt en kijkt vooruit.”
Bianca Vos is ruim twaalf jaar cultureel werker bij het buurt- en clubhuiswerk in Volendam. In die rol begeleidt ze onder meer jonge muzikanten, zangers en bands
„Een meetbare verandering na de brand is dat bijna iedereen die ik ken bij het binnenkomen van een café of een zaal eerst kijkt waar de nooduitgang is.” Ook in de benadering van het leven door jonge Volendammers signaleert ze veranderingen. „Veel slachtoffers en mensen in hun omgeving staan positiever in de wereld sinds de ramp. Bij het herstelproces hebben ze gevochten voor hun leven. Nu ze die strijd hebben gewonnen, is elke volgende strijd een makkie. Dat stimuleert ze om hun dromen waar te maken.”
Ze noemt het voorbeeld van de band The Saboe Experience, die deels wordt gevormd door jongeren die zwaar gewond raakten. „Sommigen hebben nauwelijks vingers meer. Maar ze bespelen wel hun instrumenten, op hun eigen manier. Daaraan zie je dat het enorme doorzetters zijn. Bij hun optredens en bij concerten van andere herstelde slachtoffers komen altijd grote groepen familie en vrienden kijken. Zo zie je dat mensen dichter bij elkaar zijn komen te staan. Ze steunen elkaar door dik en dun. De generatie die dit heeft meegemaakt, laat elkaar niet los.”
Jan Berkhout was pastoor in Volendam toen de ramp zich voltrok
Hij leidde uitvaarten van overleden jongeren en heeft nog altijd contact met hun ouders. „De verbondenheid bereikte in de loop van 2001 een verzadigingspunt. Volendam kreeg genoeg van de media-aandacht.” Toch had het dorp ook baat bij aandacht van buiten, meent Berkhout. „Jan en Monique Smit, Nick & Simon en de 3J’s zijn symbolen voor het nieuwe zelfvertrouwen en succes van Volendam. Dat Nederland sympathie had voor Volendam, moet hebben meegespeeld bij hun succes.”
Een andere verandering is de verminderde rol van de kerk, signaleert Berkhout. „Direct na de ramp zag je een behoefte aan verdieping en zingeving. In de loop der jaren is dat verwaterd. Ik zou het jammer vinden als Volendam zou wegdrijven van het geloof, wat toch de ziel is van het dorp.”
Willem van Beek is sinds april 2003 burgemeester van de gemeente Edam-Volendam
„De sociale samenhang in het dorp is tijdens de afwikkeling enorm versterkt. Werkgevers gaven bij het invullen van vacatures voorrang aan slachtoffers. De veerkracht van de slachtoffers maakte indruk. Het feit dat ze uit een diep dal waren geklommen, leek velen extra motivatie te geven. Sommigen deden twee studies, anderen leverden grote prestaties op sportief of muzikaal gebied.”
„Een andere grote verandering is de toegenomen aandacht voor veiligheid. Volendam is zich nu extra bewust van de gevaren. Ouders stellen daarom kritische vragen aan de jeugd over hun uitgaansgedrag.”
„Ook de houding ten opzichte van regels is veranderd. Van nature had de Volendammer altijd een flink wantrouwen jegens de overheid. Regels zagen ze vooral als struikelblok. Nu controleren we de cafés bijna ieder weekend. Die strenge aanpak werkt. Soms vinden ze ons te streng, maar als je wijst op het verleden ziet iedereen wel in dat de regels nodig zijn.”
