Toespraak burgemeester van Beek tijdens herdenking
Toespraak W.J.F.M. van Beek - Burgemeester van Edam-Volendam
Exact 10 jaar geleden stonden hier boven aan de dijk vele mensen, totaal ontredderd en niet in staat te bevatten welke nachtmerrie zich die Nieuwjaarsnacht had voltrokken. Troost zoekend bij elkaar of in stilte denkend al diegenen voor wie het leven sinds die nacht een dramatische wending had gekregen. Die rampnacht kostte uiteindelijk 14 jonge mensen het leven en honderden jongeren raakten gewond. Waarvan tientallen zeer, zeer ernstig verbrand. En anderen zwaar, maar niet zichtbaar verwond.
En het aantal getroffenen is uiteindelijk nog een veelvoud hiervan, als we stilstaan bij de gezinnen van de overleden en de gewonde kinderen. Zij hebben, ieder op een eigen manier, veel leed moeten doorstaan en ook na 10 jaar ervaren zij nog steeds het gemis van hun dierbare zoon, dochter, broer, zus of kleinkind. Of worden nog dagelijks geconfronteerd met beperkingen en klachten die het gevolg zijn van de brand.
Ik heb gemerkt dat in de aanloop naar deze 10e herdenking bij velen weer nieuwe emoties los zijn gekomen. Behalve dat direct betrokkenen in stilte nog door verdriet vervuld zijn, hebben meerdere slachtoffers en nabestaanden in dagbladen en op radio of TV getoond hoe zij op dit moment in het leven staan. Hoe zij hun emoties een plek hebben gegeven of daar nog steeds mee worstelen. Wat mij met name is opgevallen in deze, vaak indringende, reportages is dat sommigen nu pas in staat zijn om te kunnen praten over alles wat hen door de brand is overkomen. Ook tonen de reportages de kracht van het individu en van een hechte gemeenschap die voor velen als een warm bad heeft gevoeld om weer op weg te komen in de maatschappij.
Als voorbeeld noem ik het supportersproject, waarbij vele inwoners van Edam-Volendam zich indertijd spontaan hebben aangemeld om op vele manieren slachtoffers praktisch bij te staan. Heel veel slachtoffers hebben hiervan dankbaar gebruik gemaakt, ook al kende menig slachtoffer zijn of haar supporter tot dan toe amper of niet. En nog steeds zijn er die contacten.
Ik wil ook de rol van onze lokale omroep vandaag genoemd en geroemd hebben. Onze L.O.V.E. heeft de gemeenschap gedurende een lange periode voorzien van enorm veel informatie. Een scala aan deskundigen, zoals psychologen en brandwondendeskundigen, kwam via de L.O.V.E. aan het woord, maar nog belangrijker … ook slachtoffers die uit het ziekenhuis waren ontslagen kwamen hun verhaal vertellen. Volendam zat ademloos aan de buis gekluisterd en men sprak er telkens nog dagenlang over. De gemeenschapszin in Volendam is van oudsher altijd al groot geweest, maar ten tijde van de cafébrand kwam deze nog nadrukkelijker aan de oppervlakte. De gemeenschap stond schouder aan schouder om elkaar steun en troost te bieden in die inktzwarte periode.
Want dames en heren, je kind verliezen, je kind dat je zo liefdevol hebt grootgebracht en dat nog een heel leven voor zich had, is het ergste wat je als ouders kan overkomen. Ongeacht hoeveel liefde en steun je ook mag ervaren in het verdere leven, het valt niet mee om te zien hoe de vrienden en vriendinnen van jouw kind de draad van hun leven weer verder hebben opgepakt, een relatie hebben gekregen, getrouwd zijn en in sommige gevallen zelf al vader of moeder zijn geworden. Wat mij in de vele reportages ook is opgevallen betreft de impact die deze brand heeft gehad op hulpverleners zelf. Vooral de hulpverleners die in Volendam aan het werk zijn geweest, maar ook artsen en verpleegkundigen in de ziekenhuizen, hebben het zwaar te verduren gekregen. Voor deze professionals was “Volendam” iets wat hen niet in de koude kleren is gaan zitten. Menig hulpverlener, professioneel of vrijwillig is in zekere zin ook een getroffene geworden.
Ik wil vandaag ook grote hulde uitspreken aan allen die zich bekommerd hebben om de slachtoffers van de brand zo snel mogelijk adequate hulp te bieden. Uiteraard degenen in de verschillende ziekenhuizen in Nederland, België en Duitsland. Maar vooral zij die in de beginfase met beperkte middelen in een zeer chaotische situatie gedaan hebben wat zij konden. Brandweer, politie, omwonenden, horeca, EHBO, Rode Kruis, Sigma en alle andere hulpverleners; hen komt zeer grote waardering toe. Velen vonden het heel normaal om deze hulp te bieden en er vervolgens niet meer over te praten. Want zij mankeerden zelf toch niets!? Maar zij zijn ongewild onderdeel geweest van een nachtmerrie. Ook voor velen van hen is het tot op de dag van vandaag moeilijk er over te praten en het verhaal een plekje te geven.
Graag wil ik ook de belangrijke rol van de kerk noemen. De beide pastores hebben zich, ieder op hun eigen manier, ingespannen voor alle getroffenen. Hun inspanningen zijn van zeer grote betekenis geweest en hebben er mede toe bijgedragen dat de gemeenschap bij elkaar is gebleven. Ook de rol van de slachtoffer- en nabestaandenorganisaties is van onschatbare waarde gebleken. Dank zijn wij ook verschuldigd aan de Nederlandse bevolking die onze gemeenschap een heel warm hart heeft toegedragen en met allerlei acties financiële en morele steun heeft gegeven.
Gezegd mag worden, dat heel veel slachtoffers weer zodanig kracht hebben gekregen dat ze inmiddels weer volop in de maatschappij participeren en “er weer voor gaan”.
Getuige ook de boeken, artikelen en reportages waarin getoond wordt hoe de jongeren het leven weer vol hebben opgepakt, relaties zijn aangegaan en weer uitstralen het leven aan te kunnen. Die kracht is van een ongekende omvang en ik bewonder hen hiervoor mateloos. Wel moeten we oog blijven houden voor de getroffenen waar het wat minder goed mee gaat. Die het nog heel zwaar hebben. Die zijn er helaas ook.
Bij ons is Nieuwjaar al tien jaar een beladen moment. Dat zal het ook blijven. Een moment om het verleden te gedenken, maar ook om de toekomst niet uit de weg te gaan. De Nieuwjaarsbrand is voor velen nog heel tastbaar, voor anderen laat het juist een enorme leegte achter. Toch wens ik u allen een gelukkig Nieuwjaar. Zoals de leegte niet vergeten mag worden, mag ook het vertrouwen in de toekomst niet verloren gaan.
Ik wens alle inwoners dat het nieuwe jaar u vrede, liefde en gezondheid brengt.
Burgemeester W.J.F.M. van Beek
Edam-Volendam
1 januari 2011
